Wat zijn de spelregels van sjoelen?
Sjoelen: zo werkt het spel, de puntentelling en de juiste spelopstelling
Sjoelen is een typisch Nederlands familiespel waarbij je 30 houten schijven richting vier vakken schuift. De kunst is om slim te mikken en zoveel mogelijk punten te scoren. Je speelt in drie rondes met dezelfde set schijven, waarbij je na elke ronde de schijven terugkrijgt die niet in de vakken zijn beland. Hieronder lees je hoe je de puntentelling werkt, wat een goede spelopstelling is en hoe je een beurt precies speelt.
Hoe werkt de puntentelling bij sjoelen?
De sjoelbak heeft vier vakken met vaste waarden. Van links naar rechts zijn dat 2, 3, 4 en 1. Je score hangt af van hoeveel schijven er in elk vak liggen. Het spel draait om setjes. Een setje bestaat uit één schijf in elk vak. Zo’n set levert 20 punten op. Heb je meerdere complete setjes, dan krijg je dus 40, 60 of nog meer punten.
Ligt er in een vak meer dan één schijf, dan tellen die extra schijven gewoon mee volgens de waarde van dat vak.
Voorbeeld: ligt er een extra schijf in het 4-punten vak, dan komt daar 4 punten bij.
De maximale score uit drie rondes is 148 punten. Wie die score haalt mag nog een of twee schijven extra spelen voor bonuspunten. Je kunt tot 8 extra punten verdienen. Je eindsom bestaat uit de gewone punten plus eventuele bonuspunten.
Een schijf telt alleen als hij volledig onder de afzetbalk door is gegaan en voorbij de voorkant van de poortenbalk ligt. Blijft een schijf hangen, ligt hij op een wand of rolt hij uit de bak, dan telt hij niet. Deze schijven worden uit het spel gehaald en komen pas terug zodra jouw volgende ronde begint. In veel families wordt de vinger erlangs gehaald, als de schijf naar binnen glijdt is het een punt, maar dat is geen officiële regel!
Hoe bepalen ze in officiële wedstrijden of een sjoelschijf helemaal of niet helemaal in het vakje ligt? Ze nemen hiervoor meestal het houtje dat ervoor zorgt dat bij het opbergen de sjoelstenen op zijn plek blijven liggen in de sjoelbak en plaatsen die tegen het poortje aan de kant van het speelveld. Beweegt de steen, dan is het geen punt, blijft de steen liggen, dan telt het punt wel. Als de sjoelschijf namelijk niet beweegt, dan is dat een teken dat die helemaal in het vakje ligt.
Wat is de juiste spelopstelling voor sjoelen?
Een officiële sjoelbak is 200 cm lang en 40 cm breed. Je zet de bak op een stevige, vlakke ondergrond. Dat is in de meeste gevallen een tafel. Het belangrijkste is dat de bak niet wiebelt en niet scheef staat, omdat dit de glijrichting beïnvloedt.
Aan het begin van de bak liggen alle 30 schijven klaar. Wedstrijdschijven hebben een diameter van ongeveer 52 mm en zijn gemaakt van beukenhout. Voor kleine of compacte sjoelbakken bestaan er kleinere varianten, maar bij een klassieke bak gebruik je altijd de standaardmaat.
Je mag zittend of staand sjoelen, zolang je maar vanaf dezelfde positie speelt. Bij meerdere spelers gebruikt iedereen dezelfde bak en dezelfde beginpositie. Dit zorgt ervoor dat iedere worp onder gelijke omstandigheden gebeurt.
Hoeveel schijven krijg je per beurt?
Bij sjoelen speel je altijd met 30 schijven per beurt. Je verdeelt ze niet in vaste groepjes, maar gebruikt dezelfde set schijven in drie rondes. Zo zie je na elke ronde precies welke schijven nog kansen hebben om punten te scoren.
Ronde 1. Je speelt alle 30 schijven. Schijven die in de vakken liggen blijven staan. Alle schijven die niet geldig in een vak zijn beland haal je uit de bak en leg je klaar voor ronde twee.
Ronde 2. Je speelt alleen met de schijven die zijn teruggekomen. Schijven die nu wél in de vakken terechtkomen blijven staan. De schijven die opnieuw geen vak halen verzamel je voor de laatste ronde.
Ronde 3. In de derde ronde speel je met de schijven die nog over zijn. Daarna krijg je niets meer terug en ligt alles vast.
Pas nadat alle drie rondes zijn gespeeld wordt je eindscore bepaald.
Mag je de sjoelbak aanraken tijdens het spelen?
Tijdens het spelen raak je de sjoelbak niet aan. Je houdt hem niet vast en je verschuift hem niet terwijl de schijven al onderweg zijn. De bak moet volledig vrij staan, zodat iedereen onder dezelfde omstandigheden speelt.
Tussen rondes mag je de bak wel even recht zetten als hij is verschoven. Je mag ook schijven verzamelen en de bak klaarzetten voordat je begint. Het gaat erom dat je de bak niet beïnvloedt terwijl er daadwerkelijk gespeeld wordt.
Schuift iemand toch per ongeluk tegen de bak tijdens een worp, dan bepaal je in een vriendschappelijk potje gewoon samen wat eerlijk is. Bij officiële wedstrijden beslist de jury wanneer een worp wel of niet telt.
Download de officiële recreatieve versie van de sjoelregels
Wil je precies weten hoe sjoelen werkt, hoe je punten telt en hoe je een beurt opbouwt? We hebben een duidelijke consumentenversie gemaakt van de spelregels, gebaseerd op de richtlijnen van de Algemene Nederlandse Sjoelbond. Handig voor thuis, voor in de horeca, bij verenigingen of wanneer je gewoon zeker wilt zijn dat iedereen volgens dezelfde regels speelt.
De PDF is gratis te downloaden en bevat alle belangrijke informatie in begrijpelijke taal. Perfect voor nieuwe spelers en ideaal om bij je sjoelbak te bewaren.
Download de spelregels en begin meteen met eerlijk en helder sjoelplezier.
Heemskerk en de Sjoelbond
Bij Heemskerk vind je sjoelbakken die zijn ontwikkeld voor spelers die kwaliteit, duurzaamheid en echte Nederlandse traditie waarderen. We werken samen met en staan in direct contact met de Algemene Nederlandse Sjoelbond.
Onze HS-50 sjoelbak is officieel goedgekeurd voor gebruik in bondswedstrijden. Ook onze holgedraaide Heemskerk schijven voldoen aan de eisen van de bond. Dit betekent dat je met dezelfde materialen speelt als in de hoogste sjoelcompetities.
Naast wedstrijdkwaliteit bieden we ook compacte modellen voor thuis, inklapbare sjoelbakken voor eenvoudig opbergen en mini-uitvoeringen voor kinderen en kleinere ruimtes. Alle bakken zijn gemaakt van hoogwaardig hout en afgestemd op de juiste glijeigenschappen, zodat je direct kunt beginnen met spelen.
Voor bedrijven, horeca en recreatiecentra bieden we bovendien personalisatieopties en advies op maat.
